Energiecoöperatie Land van Cuijk
“Veel energieprojecten komen terecht in het buitengebied”, zegt Raymond Derks. Hij is bestuurslid van de nieuwe coöperatie, bestuurslid ZLTO Land van Cuijk en adviseur buitengebied. “Op een van onze ledenavonden stemden de boeren voor windenergie boven zonnepanelen op boerenland. Het is belangrijk dat agrarische ondernemers niet langs de zijlijn staan, maar betrokken zijn bij de plannen. Dat kan door lid te worden van de Energiecoöperatie.”
Vijftig procent lokaal eigendom
De aanleiding voor de oprichting van de energiecoöperatie ligt in het gemeentelijke beleid. Nieuwe grootschalige energieprojecten moeten voor minimaal 50 procent in lokaal eigendom komen. Daarmee wil de gemeente voorkomen dat opbrengsten volledig verdwijnen naar externe investeerders.
De Energiecoöperatie Land van Cuijk biedt hiervoor een platform. Iedereen kan lid worden. Daarbij geldt een belangrijk uitgangspunt: één lid heeft één stem. Of iemand nu alleen lid is of ook financieel participeert, iedere stem telt even zwaar. “Dat coöperatieve karakter vinden wij als ZLTO belangrijk”, zegt Derks. “Gezamenlijk eigenaarschap en zeggenschap.”
Leden betalen een bescheiden contributie, 10 euro per jaar, en kunnen ervoor kiezen om te investeren in projecten die via de coöperatie worden ontwikkeld. Wanneer een project succesvol is, ontvangen deelnemers een rendement op hun investering. De opbrengsten die overblijven, worden ingezet voor lokale maatschappelijke doelen. “Denk aan projecten voor energiebesparing, verduurzaming of leefbaarheid”, legt Raymond Derks uit.
Jan Aben, Raymond Derks en Edwin Hendriks bij de accuopslag op het melkveebedrijf (v.l.n.r.)
Veel boeren hebben zonnepanelen op staldaken, investeren in energiebesparing of onderzoeken mogelijkheden voor batterijopslag. Zij lopen steeds vaker tegen problemen aan zoals netcongestie: een overvol elektriciteitsnet waardoor teruglevering of uitbreiding niet mogelijk is. Volgens Jan Aben, melkveehouder in Wanroij en actief betrokken bij energievraagstukken binnen de landbouw samen met Erwin Hendriks in hun bedrijf Abiks, ligt daar juist een belangrijke kans. “We moeten slimmer omgaan met energie die lokaal wordt opgewekt. Niet alleen produceren, maar ook lokaal gebruiken en opslaan.” Hij werd direct lid van de energiecoöperatie: “Het is goed om mee te doen, je bent meer betrokken en wordt geïnformeerd.”
Op hun melkveebedrijf slaan ze stroom op in een accu van 200 kWh. “Dat is voldoende om 3,5 uur te draaien; meestal aan het begin van de avond als de stroom het duurste is.” Is er stroom over dan wordt die opgeslagen in de perslucht van de melkrobots en de warmteboiler. Staat er flink zon op de stal, dan draaien de ventilatoren extra. Abiks installeerde daarvoor een slim besturingssysteem. Erwin Hendriks ziet daarnaast veel mogelijkheden in slimme energiesturing. “Op een modern agrarisch bedrijf kun je steeds meer processen afstemmen op het moment waarop energie beschikbaar is. Denk aan melkrobots, de melktank, voeraanschuifrobots, het laden van elektrische voertuigen, het verwarmen van water, het koelen van producten of het aansturen van ventilatiesystemen.” Energie wordt daardoor steeds meer een integraal onderdeel van de bedrijfsvoering.
Jan Aben: “Een melkveebedrijf verbruikt veel stroom. Veel stroom van zonnepanelen verdampt omdat het niet op het juiste moment gebruikt kan worden. Je kunt het slimmer aanpakken en processen op elkaar afstemmen. Je leert ermee werken en erover na te denken. Die kennis kunnen we delen bij de energiecoöperatie.”
Meer dan zonneparken
Een van de oplossingen zijn energiehubs. Daarbij delen meerdere bedrijven gezamenlijk een aansluiting op het elektriciteitsnet. Op momenten dat de ene ondernemer weinig stroom gebruikt, kan een andere ondernemer juist gebruikmaken van die capaciteit.
Ook batterijopslag wordt steeds belangrijker. Daarmee kan elektriciteit worden opgeslagen op momenten dat er veel zonne-energie beschikbaar is en later worden gebruikt wanneer de vraag groter is.
De energiecoöperatie kijkt nadrukkelijk breder dan zonneparken alleen. Zo worden ook kansen onderzocht voor zonnecarports boven grote parkeerterreinen, batterijparken en combinaties van verschillende energiebronnen. Windenergie blijft in een groot deel van Land van Cuijk lastig vanwege beperkingen rond defensieradarzones van Volkel, Vredepeel en Weeze maar wordt zeker niet uitgesloten. Daarnaast wordt gekeken naar toekomstige technieken zoals waterstofopslag wat een rol kan spelen bij de opslag van duurzame energie tussen zomer en winter.
Oproep aan boeren en ondernemers
Inmiddels telt de Energiecoöperatie Land van Cuijk ruim 150 leden. Een deel daarvan komt uit de agrarische sector. ZLTO Land van Cuijk en Land van Cuijk Boert Bewust hopen dat nog meer boeren, tuinders en ondernemers zich aansluiten.
“De energietransitie gaat ons allemaal aan”, zegt Derks. “Door lid te worden blijf je op de hoogte, kun je meedenken en heb je daadwerkelijk invloed op de keuzes die worden gemaakt.” Volgens hem is dat precies waar de energiecoöperatie voor bedoeld is: duurzame energie ontwikkelen mét de regio, in plaats van voor de regio.
